شماره صفحه از 36   »

۱ ذکر السّیل
۲ حکم مخالفت با قوانین جمهوری اسلامی
حکم مخالفت با قوانین جمهوری اسلامی
۳ سیری در اندیشه سعدی
۴ خودشکوفایی سعدی
سعدی، از واقع‌گراترین شعرا و نویسندگان زبان و ادب فارسی است. به خصوص در گلستان که بهترین جلوه‌گاه واقع نگری‌های اوست هیچ‌گاه جانب واقعیت را رها نمی‌کند و سعی می‌کند عملی‌ترین راه ها را برای حلّ مشکلات و نیازهای اساسی بشر ارائه دهد.
۵ اندر فروتنی و افزونی هنر
۶ تصرف در مشاعات ساختمان
اگر قانونی در این زمینه بوده یا شرطی وجود داشته باشد که این تصرفات مطابق آن مجاز باشد، عدم رضایت دیگران تأثیری ندارد و این تصرفات جایز است؛ در غیر این صورت رضایت همه مالکان شرط است.
۷ جایگاه سعدی در اشعار پوشکین
۸ عید فطر در گستره‌ی ادب فارسی
۹ از این راه دیگر تو در وی رسی
۱۰ پرداخت زکات فطره بعد از عید فطر
مانعی ندارد لکن در رساندن به فقیر نباید سهل انگاری کند و احتیاط واجب این است که هر وقت آن را می‌دهد مجدداً نیت فطره کند.
۱۱ انسجام دستوری در شعر قیصر امین‌پور
قیصر امین­پور، از شاعران نام­آور معاصر، اشعار بسیاری را در قالب­های مختلف شعری سروده است. اشعار امین­پور به واسطۀ تسلّط شاعر بر زبان فارسی و آشنایی او با واژگان و ظرفیت­های دستوری و واژگانی ادبیات فارسی، از شگردهای انسجامی به نحو مطلوبی بهره­مند است.
۱۲ قصاید مصنوع و انواع آن
قصاید مصنوع که بیشتر در آنها قواعد عروض و قافیه و صنایع شعری طرح می‌شود، یکی از شیوه‌های ارائه ادب تعلیمی است که سرایندگان آنها در سایه عرض هنر، به آموزش هنرهای ادبی نیز توجه کرده‌اند. در پژوهش‌های محقّقین تا کنون تعریفی دقیق از قصیده مصنوع و انواع آن داده نشده و اغلب، این نام را هم بر منظومه‌های وزنیّه، هم بر بدیعیّه‌ها و هم بر قصاید مُوَشَّح نهاده‌اند.
۱۳ مرغ سحر
۱۴ راه‌های ثبوت اول ماه
اول ماه از پنج راه ثابت می‌شود:
۱. دیدن ماه توسط شخص مکلف؛
۲. شهادت دو فرد عادل، در صورتی که جمع زیادی رؤیت هلال را انکار نکنند و گمان اشتباه در آن دو عادل تقویت نشود؛
۳. شهرتی که موجب علم یا اطمینان باشد؛
۴. گذشت سی روز از اوّل ماه قبل؛
۵. حکم حاکم شرع.
۱۵ بازنگاری تاریخ ادبیات فارسی
از 1000 تا 1850 میلادی خواه شاعری اصفهانی بودید، یا دیپلمات عثمانی اهلِ استانبول، یا مقامی هندی، یا بازرگانی اهل سمرقند، یا حتی امپراطوری بر کرسی سلطنت دهلی، به احتمال زیاد از زبان پارسی بهره‌ای داشتید.
۱۶ مترجم کیست؟ مترجم چه می کند؟
۱۷ حکایت آن سه ماهی
۱۸ مرجع تشخیص ضرر روزه
تشخیص شخص مکلف ملاک است، هر چند با استفاده از نظر پزشک یا دیگران باشد.
۱۹ بوم‌نوشت؛ علیه نگاه مرسومِ بومی‌نویسی
کتابی وجود دارد به نام «خالو نکیسا، بنات‌النعش و‌ یوزپلنگ» نوشته‌ی ایرج صغیری. داستان‌های این مجموعه همگی در جنوب ایران اتفاق می‌افتند و به همین خاطر کتاب قریب به دویست سیصد لغت به لهجه‌ بوشهری در خود دارد؛ لغاتی که در آخر کتاب به شکل یک واژه‌نامه کوچک کنار هم جمع شده‌اند. علاوه بر این لغات نامأنوس و محل رویدادها، خود وقایع نیز نسبت روشنی با زیستِ مردم این نواحی دارند اما آیا مجموع این عوامل توانسته‌اند کاری کنند که این کتاب را یک نمونه «ادبیات فولکلور» یا «بومی‌نویسی» بدانیم؟
۲۰ ادبیات و رئالیسم جادویی
در دنیای رئالیسم جادویی، چیزی پیش‌پاافتاده به پدیده‌ای خارق‌العاده تبدیل می‌شود و بالعکس، امری جادویی تبدیل به ساده‌ترین چیز می‌شود؛ زندگیِ روزانه در این‌گونه داستان‌ها و کتاب‌ها جادویی می‌شود…
۲۱ بهار دل دوست‌دار علی
۲۲ وظیفه‌ی بیمار در مورد روزه
اگر می دانید ـ هر چند از گفته‌ی پزشک ـ روزه برای شما ضرر دارد یا می‌ترسید ضرر داشته باشد، جایز نیست روزه بگیرید.
۲۳ نخستین غزل فارسی
۲۴ در نکوهش ترجمه‌های آشفته و بی‌معنا
گاه «کتاب»هایی خریده‌ایم که چنان نواقص و ایرادهای اساسی‌ای داشته‌اند که به‌کل از درجۀ اعتبار ساقط بوده‌اند و از خرید آن‌ها به‌جز احساس غبن و فریب‌خوردگی چیزی عایدمان نشده است. چنان‌که نویسندۀ این مقاله تأکید کرده است در این گونه موارد قطعاً این ناشر است که باید مسئول تلقی شود و جبران خسارت مادی و معنوی خواننده با اوست؛ اما این‌که چگونه می‌توان ناشران را پاسخگو کرد،
۲۵ سپاس و ستایش
۲۶ رساندن غبار غلیظ به گلو برای روزه دار
بنابر احتیاط واجب روزه‌دار باید غبار غلیظ؛ مانند غباری که از جارو کردنِ زمین خاکی بر می‌خیزد، همچنین دود سیگار و دیگر دخانیات را فرو ندهد و اگر چنین کند بنابر احتیاط روزه‌اش باطل است.
۲۷ صحت انتصاب الفرست به ابن‌ ندیم
۲۸ «چگونه "فلسفه" به "داستان" نزدیک شد؟
۲۹ چرا مدح گرسنگی بسی می‌گویی؟
۳۰ سفر کردن به قصد افطار روزه
اگر از شب قبل نیت سفر داشته است، می‌تواند بعد از حد ترخص افطار کند؛ اما اگر از شب قبل، قصد سفر نداشته است، بنابر احتیاط واجب باید روزه را نگهدارد و بعد از ماه رمضان قضای آن را هم بگیرد.
۳۱ رابطۀ زبان و تفسیرمان از جهان
«عالم را در امتداد خطوط ارایه شد‌ۀ زبان‌های مادری‌ خویش تحلیل می‌کنیم.» زبانشناسان این ایده را به‌ یاد بنیامین وورف، زبان‌شناس آمریکایی، «وورفیانیسم» می‌نامند. مک‌ور‌تر ضمن نقد استدلال وورفی از دیدگاه زبان‌شناختی، ‌نشان ‌می‌دهد که شواهد موجود تا چه حد این اندیشه را تایید می‌کنندکه زبان‌ها مانند لنز‌هایی روی جهان تعبیه شده‌اند.
۳۲ آیا نویسنده می‌تواند بی‌طرف باشد؟
بت عینیت و بی‌طرفی در قرن هجدهم ساخته شد، زمانی که برخی متفکران علم را کلیدی به آزادی فردی دانستند و کم‌کم امیدوار شدند که خرد جهانی جانشین دیدگاه‌های فرقه‌ای در ایمان مذهبی یا خرافه شود. البته، از آن زمان تاکنون اتفاقات زیادی افتاده که سبب می‌شود در این اعتقادِ عصر روشنگری به معیارهای عینی تردید کنیم.
۳۳ ترا نه بهر بازی آفریدند
۳۴ وظیفه مسافر مردّد در اقامت ده روز
نماز او شکسته است و روزه‌اش صحیح نیست، مگر اینکه سی روز به حالت تردید در یک جا اقامت نماید که در این صورت از روز سی و یکم ـ تا زمانی که در آنجا حضور دارد ـ نمازش تمام و روزه‌اش صحیح است هر چند قصد اقامت ده روز نداشته باشد.
۳۵ نظریه‌های ادراک
۳۶ الگوهای ساخت ماضی نقلی در فارسی باستان
زبان بارزترین تجلّی‌گاه اندیشه و فرهنگ هر قومی است که با ضرب‌آهنگ تاریخ و دگرگونیهای اجتماعی، قوام می‌یابد، می‌بالد، می‌گسترد و گاه نیز می‌پژمرد. امّا برخلاف بعضی نهادهای اجتماعی، سیر تحوّلات و تغییرات زبانی معمولاً با آهنگی کند و سنگین پیش می‌رود و چه‌ بسا در کوتاه‌‌مدت محسوس نباشد،
۳۷ رمضانیّات: قـناعـت
۳۸ دعاهای مخصوص روزهای ماه رمضان
به هر حال اگر قرائت آن‌ها به قصد رجاء ورود و مطلوبیت باشد، اشکال ندارد.
۳۹ گونه‌شناسی قصّه‌­های جامع‌التمثیل
کتاب جامع التمثیل نوشته محمّد علی حبله ­ رودی (زنده 1054) از جمله قدیم­ترین کتاب­های امثال و حاوی ناب­ترین تمثیل‌­های ایرانی است که طی چهار قرن از پرخواننده ­ ترین کتاب­های اخلاقی و داستانی بوده؛ چنان­که بیش از پنجاه بار چاپ شده است.
۴۰ ژرار ژنت و نظریة ترامتنیت
ترامتنیت یک اصطلاح نقدی در نظریة ادبی معاصر است. این نظریه بر آن تأکید دارد که یک اثر ادبی تنها در ارتباط با سایر آثار ادبی تعریف و فهمیده می‌شود؛ زیرا خالق یک اثر ادبی با تصمیم‌ آفرینش یک اثر، به دنیایی از ارتباط‌های میان‌متنی در ذهن خود وارد می‌شود؛ نویسنده یا شاعر از افکار بسیاری از آثار پیش از خود و یا معاصر با خود تأثیر می‌پذیرد و این افکار در آفرینش اثر او نقش دارند.
۴۱ رمضانیّات: توکل
۴۲ حکم روزه کسی که بیماری فراموشی دارد
اگر به حدی رسیده که امر به انجام وظیفه در مورد او معقول نباشد (مثل این که نسبت به نماز قادر به تشخیص اوقات نماز نباشد و نسبت به روزه هم فرقی بین حالت روزه و غیر روزه نگذارد)، مکلف به نماز و روزه و قضای آنها نبوده و فرزندان از جمله فرزند بزرگ نیز تکلیف ندارد.
۴۳ بخش‌های گم‌شده تاریخ بیهقی
۴۴ زبان فارسی؛ وطن طبیعی ایرانی
۴۵ سلام بر تو و بر هر که جنس تست
۴۶ حکم روزه در فاصله بین دو وطن
نماز در فرض مذکور کامل و روزه صحیح می‌باشد.
۴۷ سبک طرز در شعر فارسی
جمله راه های درک درست اصطلاحات ادبی، بررسی این مفاهیم در آثار شاعران و نویسندگان است. تأمل در نظریه‌های ادبی نشان می‌دهد، در این عرصه به اندیشة آفرینندگان آثار کمتر توجه شده یا بهتر است بگوییم به دیدگاههای آنان اصلا نپرداخته‌اند. گویا منشأ چنین تفکری ناتوان شمردن شاعران و خالقان آثار ادبی از درک نظریه های ادبی بوده است.
۴۸ تعامل ادبیات و فلسفه
۴۹ کار گیتی را نوائی مانده نیست
۵۰ حکم ضرر داشتن روزه برای انسان
کسی که می‌داند روزه برای او ضرر دارد یا احتمال عقلائی می‌دهد که ضرر داشته باشد (یعنی خوف ضرر دارد) روزه بر او واجب نیست، بلکه در مواردی نیز حرام است، خواه این یقین و ترس از تجربه شخصی حاصل شده باشد یا از گفته پزشک امین و یا از منشأ عقلایی دیگر و اگر روزه بگیرد، صحیح نیست؛ مگر آنکه به قصد قربت گرفته باشد و بعداً معلوم شود که ضرر نداشته است.